2023-02-03
Płock: wernisaż wystawy malarstwa Marka Osmana Curtisa
Trwa XI Festiwal Zorzy Polarnej ...
więcej >>>

2023-02-01
Dania mistrzem świata w piłce ręcznej
Wielka feta w Kopenhadze ...
więcej >>>

2023-01-31
Północ dostarczy ciężki sprzęt Ukrainie
Czołgi, transportery, haubice ...
więcej >>>

2023-01-28
Helsinki: targi MATKA sukcesem
Największe targi turystyczne Skandynawii ...
więcej >>>

2023-01-24
Unity Line: nowe oferty do Skandynawii
Propozycje wycieczek na 2023 rok ...
więcej >>>

2023-01-22
Odszedł profesor Karol Piasecki
...
więcej >>>

2023-01-20
Bornholm: Wielki Brat spojrzy na turystów
Sztuczna inteligencja ma pomóc branży ...
więcej >>>

2023-01-16
Film o zaginionym fińskim myśliwcu
Zawiłe losty Brewstera F2A-1 ...
więcej >>>

2023-01-13
Bornholmslinjen: rekord przewozów w 2022
Blisko 2 mln pasażerów na trzech bornholmsich trasach ...
więcej >>>

2023-01-09
Norwegian: wraca koniunktura
18 milionów pasażerów w 2022 ...
więcej >>>

2023-01-04
Płock, XI Festiwal Zorzy Polarnej
Kajakiem na Północy – spotkanie ze Zbigniewem Szwoch ...
więcej >>>

2022-12-31
Życzenia na Nowy Rok!
...
więcej >>>

2022-12-28
41. wydanie Magazynu Skandynawskiego
Zapraszamy do EMPiKów i salonów InMedio ...
więcej >>>

2022-12-24
Radosnego Bożego Narodzenia!
...
więcej >>>

2022-12-13
Święta Łucja przybywa
Tradycja w Szwecji i nie tylko ...
więcej >>>

2022-12-07
Płock: XI Festiwal Zorzy Polarnej
Spotkanie z Adamem Jarniewskim ...
więcej >>>

2022-12-03
Kalendarz Skandynawski 2023
Czwarta edycja kalendarza ...
więcej >>>

2022-11-27
Malmö: jubileusz portu lotniczego
50 lat największego lotniska południa Szwecji ...
więcej >>>

archiwum wiadomości  

2022-06-23

Sankthansaften, Sankt Hans, Midsommar

Tradycje świętojańskie na Północy

Siły przyrody czczone były już w społecznościach prehistorycznych na całym świecie. Kult słońca zajmował w dawnych wierzeniach szczególną pozycję, także w Skandynawii – regionu o ciemnej, długiej i ostrej zimie. Potwierdzają to znaleziska archeologiczne, jak np. symbole solarne, częsty motyw rytów naskalnych. Nic zatem dziwnego, że przesilenia słońca: letnie i zimowe, wyznaczające początek i koniec okresu zimowego były dniami szczególnie świętowanymi.

Kościołowi nie udało się wyplenić tych pogańskich tradycji, więc zaadoptował je do własnych celów. Pogański Yul (przesilenie zimowe) stał się Bożym Narodzeniem, a w letnich obrzędach pojawiła się postać św. Jana.

Przesilenie letnie - noc św. Jana - jest do dziś bardzo ważnym wydarzeniem w Skandynawii. Jego obchody nawiązują do pogańskiego kultu nie tylko słońca, ale także płodności oraz wiary w moc wody i ognia.

Mimo skandynawskiej językowej i historyczno–kulturowej wspólnoty, obchodzone jest ono w różny sposób.

Szwedzki Midsommarafton, w wigilię św. Jana – to tańce i śpiewy (często popularne piosenki dla dzieci) wokół wysokiego słupa lub rodzaju drzewka midsommarstång, udekorowanego wieńcami kwiatów. Zwyczaj ten dotarł ponoć z Niemiec już ok. XIV w. Wiankami z kwiatów przyozdobione są także głowy kobiet i dzieci, uczestniczących we wspólnej zabawie, często w strojach ludowych.

Po tańcach – posiłek. Zgodnie z dość nową, zaledwie stuletnią tradycją, jest to marynowany śledź, z obficie posypaną szczypiorkiem kwaśną śmietaną i młode ziemniaki z koperkiem oraz kieliszek (lub kilka) szwedzkiej okowity i piwo przy kolejnych śpiewach. Na deser – koniecznie świeże truskawki!

W sąsiedniej Danii (i Norwegii) noc świętojańska – Sankthansaften – to noc palenia wielkich ognisk – sankthansbål – z wrzuconymi do nich kukłami czarownic. Od wieków wierzono bowiem w moc ognia, oczyszczającą zwierzynę domową, pola i przyszłe zbiory ze Zła, którego symbolem stała się czarownica.

Obecnie, rozpalenie takiego ogniska często poprzedza krótkie przemówienie lokalnego prominenta. Po nim następuje wspólne śpiewy przy ognisku, początkowo bardzo uroczyste, lecz w miarę wypijanych butelek piwa coraz weselsze, a nawet frywolne.

W Danii nie ma tradycji kulinarnych związanymi z tym świętem.

W Szwecji podobne ogniska – choć bez czarownic – palone są kilka tygodni wcześniej, w noc Walpurgii 30 kwietnia.

Z dawnych tradycji ludowych, wspólną w obu krajach była wiara, że właśnie tej nocy przyroda ma magiczną moc. Dziewczęta w Szwecji mogły zobaczyć we śnie swojego przyszłego małżonka, jeśli umieściły pod poduszką siedem rodzajów świeżo zerwanych kwiatów. Duńskim pannom na wydaniu wystarczał jeden. Za to mogły także ujrzeć przyszłego małżonka w lustrze wody lub śpiąc na nadwodnej łące. Groził im jednak świętojański wąż, który miał zwyczaj pełzać tej nocy po ziemi i „czynić panny brzemiennymi”.

Obecnie, bardziej huczne obchody tego święta często przenoszone są w obu krajach na najbliższą sobotę.

Tekst: Maria Tuniszewska–Ringby, Rønne (Bornholm),
e-mail: mtr (at) bornholmsmuseum.dk, tel. +45 56 95 07 35, www.bornholmsmuseum.dk

wcześniejszy news archiwum wiadomości

  © 2002-2019 by PCIT TRAMP, Szczecin      Opieka techniczna: IKSik.net
Ta strona używa ciasteczek (ang. cookies) w celu umożliwienia składania zamówień oraz do badania oglądalności strony.
Aby dowiedzieć się czym są ciasteczka odwiedź stronę wszystkoociasteczkach.pl
Jeśli nie wyrażasz zgody na wykorzystywanie ciasteczek na tej stronie, zablokuj je w opcjach Twojej przeglądarki internetowej.