2022-05-28
Nagroda Magellana dla „Wysp Owczych”
PCIT TRAMP: Najlepszy przewodnik tekstowy 2021 ...
więcej >>>

2022-05-25
Siedem cudów Szwecji
Gotlandzkie Visby liderem ...
więcej >>>

2022-05-24
Ćwiczenia Defender Europe 2022
Żołnierze na Bornholmie, spotkanie ministrów obrony ...
więcej >>>

2022-05-23
Nordic Talking Festival 2022
Gdańsk, 27-29 maja 2022 ...
więcej >>>

2022-05-22
Trzęsienie ziemi w Arktyce
Wstrząsy na północ od Svalbardu ...
więcej >>>

2022-05-21
PostNord: seria z "underjordiske"
Mityczny ludek z Bornholmu na duńskich znaczkach ...
więcej >>>

2022-05-20
Archeobalt: konferencja w Gdańsku
Podsumowanie projektu związanego z archeoturystyką ...
więcej >>>

2022-05-13
Dania: obchody Store Bededag
Hveder - kulinarna tradycja związana ze świętem ...
więcej >>>

2022-05-12
Kopenhaga: 125 lat Glyptoteki
Jubileusz z piwnym akcentem ...
więcej >>>

2022-05-11
Szczecin: Dni Skandynawskie 2022
Ruszyła 8. edycja spotkań poświęconych Północy ...
więcej >>>

2022-05-10
Szczecin: Jens Gustafsson trenem Pogoni
Szwedzki szkoleniowiec poprowadzi Portowców ...
więcej >>>

2022-05-04
Lofoty: będzie „opłata klimatyczna”?
Obawa przed nasileniem ruchu turystycznego ...
więcej >>>

2022-05-02
Dzień Flagi, Dzień Polonii
Bierzmy przykład ze Skandynawów ...
więcej >>>

2022-04-30
Storskog: Norwegia zamyka dla towarów granicę z Rosją
Sankcje także w norweskich portach ...
więcej >>>

2022-04-28
Szantaż gazowy: odmowa Finlandii
Finowie nie będą płacić w rublach ...
więcej >>>

2022-04-24
Christiansø 15. parkiem przyrody w Danii
Miniarchipelag koło Bornholmu z nowym statusem ...
więcej >>>

2022-04-21
Ystad: świetne wyniki portu
Wzrost obrotów mimo pandemii ...
więcej >>>

2022-04-19
Bispebjerg Kirkegård: kwitną wiśnie
Słynna atrakcja Kopenhagi ...
więcej >>>

archiwum wiadomości  

2022-04-10

Gækkebrev, czyli list-psikus

Wielkanocna tradycja Danii

Kraje anglosaskie mają swoje listy i prezenty walentynkowe. Tradycja ta dotarła także do Skandynawii. Niemniej jednak, Dania może poszczycić się unikatowym własnym obyczajem – listem o specjalnej formie i treści, wysyłanym do wybranej osoby wczesną wiosną, zwykle na Wielkanoc. Zwie się on po duńsku gækkebrev, co oznacza w wolnym tłumaczeniu ”list-żart”, ”list-psota”, ”list-psikus”.

List taki powinien spełniać kilka warunków. Po pierwsze, powinien być ozdobnie wycięty i napisany wierszem – najlepiej własnego autorstwa, by nadać mu bardziej osobisty charakter. Po drugie, imię nadawcy powinny zastąpić kropki: liczba kropek musi odpowiadać liczbie liter w imieniu. Po trzecie, do listu wypada dołączyć... przebiśnieg, zwany po duńsku vintergæk (w wolnym tłumaczeniu: zimowy psikus).

Zadanie adresata to odgadnięcie imienia nadawcy i pokwitowanie odbioru listu w ciągu trzech dni. Gdy imię nadawcy odgadnięto prawidłowo, mógł on wybrać zapłatę w formie pocałunku lub jajka. Początkowo prawdziwego, wiele lat później – jajka z czekolady. Łatwo się chyba domyśleć, co najczęściej wybierali figlarni kawalerowie…

Początkowo gækkebrev były rodzajem wyznania jeśli nie miłości, to co najmniej sympatii. W żartobliwej formie, by ewentualne odrzucenie było mniej bolesne. Zacna ta tradycja sięga XVIII w. Pierwszy znany "list-żart" pochodzi z roku 1770. Rozkwit ich popularności to koniec XIX w. Niemalże w całej Danii, choć wyjątkiem była południowa Jutlandia, należąca do roku 1920 do Niemiec.

Wiek XX to okres bardziej bezpośrednich kontaktów między płciami. Status kobiety zaczął się zmieniać. Kobiety otrzymały prawo wyborcze, zaczęły pojawiać się na rynku pracy. Listy – zgadywanki nie były potrzebne, gdy swoją sympatię można było okazać w inny sposób. Tak więc początkowo ”romantyczny” cel gækkebrev stopniowo przekształcił się w niewinne zabawy między przyjaciółmi, a potem także w swoistą szkolną korespondencję między uczniami a nauczycielami.

Obecnie tradycja ta króluje wśród przedszkolaków i uczniów najmłodszych klas szkolnych. Głównie za sprawą babć i dziadków, którzy chcą podtrzymać ten zanikający zwyczaj, a zarazem mieć pretekst do rozpieszczania wnuków nagrodą – najczęściej czekoladowym jajkiem. Nie ma chyba Duńczyka, który nie zetknąłby się tą tradycją.

Mimo to tradycja gækkebrev jest zagrożona i jej przyszłość wydaje się niepewna. Duńskie nastolatki preferują bowiem zamerykanizowane i bardziej komercyjne Walentynki. A szkoda, bo duńskim historykom, socjoantropologom i socjologom kultury podobny obyczaj w innych krajach nie jest znany.

Na zdjęciu: całkiem współczesna listowa zgadywanka-wycinanka, wysłana do babci przez kilkuletniego wnuka. Napis na wycinance – Mit navn står med prikker, pas på det ikke stikker – w oryginale rymowany – głosi: ”Moje imię napisane jest kropkami, uważaj, by nie ugryzło” oraz zawiera pięć kropek.


Informacja: Maria Tuniszewska–Ringby, Rønne (Bornholm),
e-mail: mtr (at) bornholmsmuseum.dk, tel. +45 56 95 07 35, www.bornholmsmuseum.dk


wcześniejszy news archiwum wiadomości

  © 2002-2019 by PCIT TRAMP, Szczecin      Opieka techniczna: IKSik.net
Ta strona używa ciasteczek (ang. cookies) w celu umożliwienia składania zamówień oraz do badania oglądalności strony.
Aby dowiedzieć się czym są ciasteczka odwiedź stronę wszystkoociasteczkach.pl
Jeśli nie wyrażasz zgody na wykorzystywanie ciasteczek na tej stronie, zablokuj je w opcjach Twojej przeglądarki internetowej.