2019-06-12
Dannebrog: 800 lat
Duńska flaga najstarszą na świecie ...
więcej >>>

2019-06-11
„Chleb i kanebulle”: Szwedzi w Polsce, Polacy w Szwecji
Wystawa plenerowa Ambasady Szwecji ...
więcej >>>

2019-06-07
Color Line: prom hybrydowy wkrótce na szlaku
Nowa jakość na trasie Sandefjord – Strömstad ...
więcej >>>

2019-06-06
6 czerwca – święto narodowe Szwecji
Pamiątka koronacji Gustawa I Wazy ...
więcej >>>

2019-06-05
Dania: Grundlovsdag, czyli Dzień Konstytucji
Święto i... wybory ...
więcej >>>

2019-06-04
Dania: pierwsza linia kolei dużych prędkości
Kopenhaga-Ringsted: 250 km/h ...
więcej >>>

2019-05-29
Rekordowe zainteresowanie domami wakacyjnymi
Polacy wśród najchętniej rezerwujących ...
więcej >>>

2019-05-27
Wybory do Parlamentu Europejskiego w Danii
Rekordowa frekwencja: 66% ...
więcej >>>

2019-05-23
Bornholm: wystawa “The Collection” w Hjorths Fabrik
Zastawa stołowa dla słynnej restauracji Noma ...
więcej >>>

2019-05-22
Płock: wystawa prac Marka Sobocińskiego
Dzieła polskiego rzeźbiarza w Norwegii ...
więcej >>>

2019-05-20
Tragedia w Hornsundzie (Svalbard)
Śmierć dwojga polskich polarników ...
więcej >>>

2019-05-18
Dni Skandynawskie w Szczecinie
6. edycja: 14-19 maja 2019 ...
więcej >>>

2019-05-17
Norwegia: 17 maja - Dzień Konstytucji
205. rocznica uchwalenia ...
więcej >>>

2019-05-16
Basen na dachu katedry Notre Dame?
Szokujący pomysł szwedzkich architektów ...
więcej >>>

2019-05-15
Spitsbergen: konferencja polarna dla… każdego
Letni wyjazd do Stacji Polarnej UAM ...
więcej >>>

2019-05-14
Svalbard: polskie porządki w Arktyce
Sørkapp Marine Litter Cleanup ...
więcej >>>

2019-05-12
Bornholm: wypadek morski koło Rønne
„Baltic Condor” zderzył się z „Express”1 ...
więcej >>>

2019-05-07
Eckerö Line: nowy prom na trasie Helsinki-Tallin
Druga jednostka na szlaku od czerwca 2019 ...
więcej >>>

archiwum wiadomości  

2014-06-24

Sankthansaften, czyli Noc św. Jana

Duńczycy i Norwegowie świętują przesilenie letnie

Siły przyrody czczone były już w społecznościach prehistorycznych na całym świecie. Kult słońca zajmował w dawnych wierzeniach szczególną pozycję, także w Skandynawii – regionu o ciemnej, długiej i ostrej zimie. Potwierdzają to znaleziska archeologiczne, jak np. symbole solarne, częsty motyw rytów naskalnych. Nic zatem dziwnego, że przesilenia słońca: letnie i zimowe, wyznaczające początek i koniec okresu zimowego były dniami szczególnie świętowanymi.

W czasach chrześcijańskich nie udało się wyplenić tych pogańskich tradycji. I tak pogański Yul (przesilenie zimowe) zaczął być wiązany z Bożym Narodzeniem, a w letnich obrzędach pojawiła się postać św. Jana Chrzciciela, którego narodziny są obchodzone 24 czerwca. Przesilenie letnie – noc św. Jana – jest do dziś bardzo ważnym wydarzeniem w Skandynawii. Jego obchody nawiązują do pogańskiego kultu nie tylko słońca, ale także płodności oraz wiary w moc wody i ognia.

Mimo skandynawskiej wspólnoty językowej i historyczno-kulturowej, obchodzone jest ono w różny sposób. Szwedzi obchodzili swój Midsommar i jego wigilię – Midsommarafton – w miniony weekend. Jednym z głównych punktów szwedzkiego Midsommaru jest wzniesienie wysokiego słupa – tzw. drzewka midsommarowego (midsommarstång), udekorowanego wieńcami kwiatów. Wokół drzewka ludzie tańczą i śpiewają – często popularne piosenki dla dzieci. Zwyczaj ten dotarł ponoć z Niemiec około XIV wieku. Wiankami z kwiatów przyozdabiane są także głowy kobiet i dzieci uczestniczących we wspólnej zabawie, często w strojach ludowych. Po tańcach – posiłek. Zgodnie z dość nową, zaledwie stuletnią tradycją, jest to marynowany śledź, z obficie posypaną szczypiorkiem kwaśną śmietaną, do tego młode ziemniaki z koperkiem oraz kieliszek (lub kilka) szwedzkiej okowity i piwo przy kolejnych śpiewach. Na deser – koniecznie świeże truskawki!

W sąsiedniej Danii, ale także w Norwegii, noc świętojańska – Sankthansaften – to noc palenia wielkich ognisk, zwanych sankthansbål, z wrzuconymi do nich kukłami czarownic. Od wieków wierzono bowiem w moc ognia, oczyszczającą zwierzynę domową, pola i przyszłe zbiory ze Zła, którego symbolem stała się czarownica. Obecnie, rozpalenie takiego ogniska często poprzedza krótkie przemówienie lokalnego prominenta. Po nim – wspólne śpiewy przy ognisku, początkowo bardzo uroczyste, lecz w miarę wypijanych butelek piwa coraz weselsze, a nawet frywolne.

W Danii nie ma tradycji kulinarnych związanymi z tym świętem. W Szwecji takie ogniska – choć bez czarownic – palone są kilka tygodni wcześniej, w noc Walpurgii, przypadającą 30 kwietnia. Z dawnych tradycji ludowych, wspólną w obu krajach była wiara, że właśnie tej nocy przyroda ma magiczną moc. Dziewczęta w Szwecji mogły zobaczyć we śnie swojego przyszłego małżonka, jeśli umieściły pod poduszką siedem rodzajów świeżo zerwanych kwiatów. Duńskim pannom na wydaniu wystarczał jeden rodzaj – rozchodnik, noszący w Danii nazwę kwiatu świętego Jana. Za to mogły także ujrzeć przyszłego małżonka w lustrze wody lub śpiąc na przyległej do wody łące. Groził im jednak świętojański wąż, który miał zwyczaj pełzać tej nocy po ziemi i „czynić panny brzemiennymi”. Pewną ochronę przed wężem (oraz przed innymi chorobami) dawały być może wody z cudownych źródeł, których moc była jeszcze silniejsza właśnie w noc świętojańską.

24 czerwca i jego wigilia przypadają w tym roku na dni robocze. Wprawdzie część imprez odbędzie się zgodnie z kalendarzem, ale te najbardziej huczne przenoszone są na najbliższą sobotę. Ten weekend w Danii i Norwegii zapowiada się zatem bardzo rozrywkowo…

Tekst: Maria Tuniszewska - Ringby, Rønne (Bornholm),
e-mail: mtr (at) bornholmsmuseum.dk, tel. +45 56 95 07 35, www.bornholmsmuseum.dk/Polsk

Na zdjęciu: norweskie obchody nocy świętojańskiej (Fot. Nina Aldin Thune)

wcześniejszy news archiwum wiadomości

  © 2002-2011 by PCIT TRAMP, Szczecin      Opieka techniczna: IKSik.net
Ta strona używa ciasteczek (ang. cookies) w celu umożliwienia składania zamówień oraz do badania oglądalności strony.
Aby dowiedzieć się czym są ciasteczka odwiedź stronę wszystkoociasteczkach.pl
Jeśli nie wyrażasz zgody na wykorzystywanie ciasteczek na tej stronie, zablokuj je w opcjach Twojej przeglądarki internetowej.