2019-08-16
USA chcą kupić Grenlandię?
Sensacyjne doniesienia Wall Street Journal ...
więcej >>>

2019-08-14
10 najlepszych kempingów Danii
Zwycięzcy z Jutlandii, Fionii i Bornholmu ...
więcej >>>

2019-08-13
Dania: rekord noclegów wśród natury
Darmowe noclegi pod egidą Naturstyrelsen ...
więcej >>>

2019-08-03
3 - 11 sierpnia 2019: ograniczenia w działalności sklepu
...
więcej >>>

2019-08-02
Gotlandia: rusza Medeltidsveckan
Tydzień Średniowiecza w Visby ...
więcej >>>

2019-07-29
Ólavsøka - święto narodowe Wysp Owczych
Farerczycy wspominają norweskiego króla ...
więcej >>>

2019-07-28
Bornholm: Baltic Jazz Regatta
Zmagania żeglarzy i… jazz w Nexø ...
więcej >>>

2019-07-26
50. edycja Bornholms Musikfestival
Bornholm: koncerty kameralistów ...
więcej >>>

2019-07-25
Riddu Riđđu: rekord imprezy
Festiwal kultury ludów tubylczych w Troms ...
więcej >>>

2019-07-22
Małgorzata II utalentowaną hafciarką
Królewskie dzieło w kościele Gråsten Slotskirke ...
więcej >>>

2019-07-20
Jutlandia: Vorbasse Marked
Jeden z największych jarmarków Skandynawii ...
więcej >>>

2019-07-19
Ystad: milionowy pasażer
Rekordowy ruch promowy w 2019 ...
więcej >>>

2019-07-14
Øresundsbroen: to już 19 lat !
Przeprawa mostowo-tunelowa przez Sund ...
więcej >>>

2019-07-12
Bornholm: European Street Market
Smakołyki i rzemiosło na rynku w Rønne ...
więcej >>>

2019-07-10
Preikestolen: wzrost liczby wypadków
Zła pogoda jedną z przyczyn ...
więcej >>>

2019-07-07
„Chleb i kanelbulle”: polsko-szwedzka wystawa
Terminal w Świnoujściu zaprasza ...
więcej >>>

2019-07-03
AS-12 „Loszarik”: 14 marynarzy nie żyje
Tragedia na Morzu Barentsa ...
więcej >>>

2019-07-02
Szwecja: zakaz palenia od 1 lipca
Zwolennikom tytoniu coraz trudniej ...
więcej >>>

archiwum wiadomości  

2014-06-24

Sankthansaften, czyli Noc św. Jana

Duńczycy i Norwegowie świętują przesilenie letnie

Siły przyrody czczone były już w społecznościach prehistorycznych na całym świecie. Kult słońca zajmował w dawnych wierzeniach szczególną pozycję, także w Skandynawii – regionu o ciemnej, długiej i ostrej zimie. Potwierdzają to znaleziska archeologiczne, jak np. symbole solarne, częsty motyw rytów naskalnych. Nic zatem dziwnego, że przesilenia słońca: letnie i zimowe, wyznaczające początek i koniec okresu zimowego były dniami szczególnie świętowanymi.

W czasach chrześcijańskich nie udało się wyplenić tych pogańskich tradycji. I tak pogański Yul (przesilenie zimowe) zaczął być wiązany z Bożym Narodzeniem, a w letnich obrzędach pojawiła się postać św. Jana Chrzciciela, którego narodziny są obchodzone 24 czerwca. Przesilenie letnie – noc św. Jana – jest do dziś bardzo ważnym wydarzeniem w Skandynawii. Jego obchody nawiązują do pogańskiego kultu nie tylko słońca, ale także płodności oraz wiary w moc wody i ognia.

Mimo skandynawskiej wspólnoty językowej i historyczno-kulturowej, obchodzone jest ono w różny sposób. Szwedzi obchodzili swój Midsommar i jego wigilię – Midsommarafton – w miniony weekend. Jednym z głównych punktów szwedzkiego Midsommaru jest wzniesienie wysokiego słupa – tzw. drzewka midsommarowego (midsommarstång), udekorowanego wieńcami kwiatów. Wokół drzewka ludzie tańczą i śpiewają – często popularne piosenki dla dzieci. Zwyczaj ten dotarł ponoć z Niemiec około XIV wieku. Wiankami z kwiatów przyozdabiane są także głowy kobiet i dzieci uczestniczących we wspólnej zabawie, często w strojach ludowych. Po tańcach – posiłek. Zgodnie z dość nową, zaledwie stuletnią tradycją, jest to marynowany śledź, z obficie posypaną szczypiorkiem kwaśną śmietaną, do tego młode ziemniaki z koperkiem oraz kieliszek (lub kilka) szwedzkiej okowity i piwo przy kolejnych śpiewach. Na deser – koniecznie świeże truskawki!

W sąsiedniej Danii, ale także w Norwegii, noc świętojańska – Sankthansaften – to noc palenia wielkich ognisk, zwanych sankthansbål, z wrzuconymi do nich kukłami czarownic. Od wieków wierzono bowiem w moc ognia, oczyszczającą zwierzynę domową, pola i przyszłe zbiory ze Zła, którego symbolem stała się czarownica. Obecnie, rozpalenie takiego ogniska często poprzedza krótkie przemówienie lokalnego prominenta. Po nim – wspólne śpiewy przy ognisku, początkowo bardzo uroczyste, lecz w miarę wypijanych butelek piwa coraz weselsze, a nawet frywolne.

W Danii nie ma tradycji kulinarnych związanymi z tym świętem. W Szwecji takie ogniska – choć bez czarownic – palone są kilka tygodni wcześniej, w noc Walpurgii, przypadającą 30 kwietnia. Z dawnych tradycji ludowych, wspólną w obu krajach była wiara, że właśnie tej nocy przyroda ma magiczną moc. Dziewczęta w Szwecji mogły zobaczyć we śnie swojego przyszłego małżonka, jeśli umieściły pod poduszką siedem rodzajów świeżo zerwanych kwiatów. Duńskim pannom na wydaniu wystarczał jeden rodzaj – rozchodnik, noszący w Danii nazwę kwiatu świętego Jana. Za to mogły także ujrzeć przyszłego małżonka w lustrze wody lub śpiąc na przyległej do wody łące. Groził im jednak świętojański wąż, który miał zwyczaj pełzać tej nocy po ziemi i „czynić panny brzemiennymi”. Pewną ochronę przed wężem (oraz przed innymi chorobami) dawały być może wody z cudownych źródeł, których moc była jeszcze silniejsza właśnie w noc świętojańską.

24 czerwca i jego wigilia przypadają w tym roku na dni robocze. Wprawdzie część imprez odbędzie się zgodnie z kalendarzem, ale te najbardziej huczne przenoszone są na najbliższą sobotę. Ten weekend w Danii i Norwegii zapowiada się zatem bardzo rozrywkowo…

Tekst: Maria Tuniszewska - Ringby, Rønne (Bornholm),
e-mail: mtr (at) bornholmsmuseum.dk, tel. +45 56 95 07 35, www.bornholmsmuseum.dk/Polsk

Na zdjęciu: norweskie obchody nocy świętojańskiej (Fot. Nina Aldin Thune)

wcześniejszy news archiwum wiadomości

  © 2002-2011 by PCIT TRAMP, Szczecin      Opieka techniczna: IKSik.net
Ta strona używa ciasteczek (ang. cookies) w celu umożliwienia składania zamówień oraz do badania oglądalności strony.
Aby dowiedzieć się czym są ciasteczka odwiedź stronę wszystkoociasteczkach.pl
Jeśli nie wyrażasz zgody na wykorzystywanie ciasteczek na tej stronie, zablokuj je w opcjach Twojej przeglądarki internetowej.